Πεζοπορίες σε βουνά, καταδύσεις σε πεντακάθαρα νερά, γιορτές με ντόπιους, πεντανόστιμα φαγητά με αγνά υλικά. Πίσω από την κουρτίνα του μαζικού τουρισμού, κρύβεται ο συναρπαστικός κόσμος του οικοτουρισμού.

Τι είναι οικοτουρισμός

 

Ο ακριβής ορισμός του οικοτουρισμού έχει αποδειχτεί δύσκολη υπόθεση. Πολλές περιοχές και πολλοί επιχειρηματίες θέλουν να διαφημίσουν τις υπηρεσίες τους ως οικοτουριστικές (ή αλλιώς οικολογικές τουριστικές), πολλές φορές χωρίς να πληρούν τις προϋποθέσεις.

Πολλοί περιγράφουν τον οικοτουρισμό ως εξής: υπεύθυνος τρόπος ταξιδιού σε περιοχές με φυσικό κάλλος, ο οποίος σέβεται το περιβάλλον και συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ντόπιου πληθυσμού. Αυτός ο ορισμός όμως είναι αρκετά γενικός και ασαφής. Η Martha Honey, δημοσιογράφος για πολλά χρόνια στην Αφρική και την Κεντρική Αμερική και πρωτεργάτης της διάδοσης του οικοτουρισμού έθεσε 7 βασικές αρχές για να χαρακτηρίσει τον οικοτουρισμό:

  1. Ταξίδι σε προορισμούς με πλούσιο φυσικό περιβάλλον, συνήθως προστατευμένο από εθνικές ή διεθνείς συνθήκες και νόμους.
  2. Μείωση της επίδρασης του τουρισμού σε περιβάλλον, φυσικούς πόρους, οικοσυστήματα και ανθρώπους.
  3. Προσπάθεια ενημέρωσης και εκπαίδευσης για περιβαλλοντικά θέματα.
  4. Οικονομική συμβολή στην προστασία και διατήρηση του περιβάλλοντος μέσω προγραμμάτων.
  5. Οικονομική συμβολή και ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων,
  6. Σεβασμός στις τοπικές κουλτούρες.
  7. Υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών κινήσεων. Αναφέρεται κυρίως σε ταξίδια σε ολοκληρωτικά καθεστώτα και πως τα ταξίδια μπορούν να συμβάλλουν στον εκδημοκρατισμό αυτών των χωρών.

Βέβαια το να τηρεί μια επιχείρηση όλα τα κριτήρια στο ακέραιο είναι αρκετά σπάνιο. Αλλά αυτές οι αρχές είναι ενδεικτικές ως προς το κατά πού πρέπει να κινούνται οι πολιτικές και η φιλοσοφία της επιχείρησης.

Ο οικοτουρισμός δεν πρέπει να συγχέεται με τον αγροτουρισμό, ο οποίος αναφέρεται σε παροχές διαμονής, εστίασης και δραστηριοτήτων από ανθρώπους που απασχολούνται (είτε κατά κύριο επάγγελμα είτε όχι) ως αγρότες.

Ο δεκάλογος του υπεύθυνου ταξιδιώτη

  1. Ετοιμαστείτε για το ταξίδι. Πριν την αναχώρηση καλό είναι να διαβάσετε για τον προορισμό σας. Μάθετε για την ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα, το φυσικό περιβάλλον και βέβαια κάποιες βασικές λέξεις της τοπικής γλώσσας αν ταξιδεύετε στο εξωτερικό.
  2. Σεβαστείτε τις τοπικές παραδόσεις και συνήθειες. Ρωτήστε για την εμφάνιση που πρέπει να έχετε όταν επισκέπτεστε ιερά μέρη, σεβαστείτε τους εργαζόμενους στο ξενοδοχείο και στα υπόλοιπα μέρη που επισκέπτεστε. Ζητήστε άδεια όταν πρόκειται να φωτογραφίσετε άτομα ή ιδιωτικούς χώρους.
  3. Αποφύγετε την επίδειξη πλούτου, ειδικά όταν επισκέπτεστε φτωχές περιοχές ή τεχνολογικά υποανάπτυκτες. Σε πολλές κουλτούρες, τα υλικά αντικείμενα, το μόνο που κάνουν είναι να χτίζουν τείχη ανάμεσα στους ανθρώπους.
  4. Να είστε υπομονετικοί και ανοιχτόμυαλοι. Πολλές φορές οι καθυστερήσεις, οι διαφορετικές νοοτροπίες μπορεί να δοκιμάσουν τα νεύρα σας. Δείξτε όμως κατανόηση και διατηρήστε μια θετική οπτική για τα πράγματα.
  5. Σεβαστείτε το φυσικό περιβάλλον. Μην ενοχλείτε ζώα, μην κόβετε φυτά και γενικά κάντε ότι μπορείτε για να μη διαταράξετε τα φυσικά οικοσυστήματα. Αυτό περιλαμβάνει και το να μην αγοράζετε προϊόντα που προέρχονται από δραστηριότητες που διαταράσσουν το περιβάλλον. (π.χ. δερμάτινα αντικείμενα φτιαγμένα από απειλούμενα είδη)
  6. Διαλέξτε με προσοχή το ξενοδοχείο που θα μείνετε ή το τουριστικό γραφείο. Προτιμήστε αυτά που απασχολούν ντόπιους εργαζόμενους και τα οποία τηρούν την εργατική νομοθεσία. Μάθετε επίσης αν η επιχείρηση ανακυκλώνει υλικά, χρησιμοποιεί ντόπια υλικά, αν προσπαθεί να εξοικονομήσει ενέργεια στις εγκαταστάσεις της. Να είστε προσεκτικοί γιατί πολλοί θέλουν να προβάλλουν οικολογικό προφίλ, χωρίς να τηρούν βασικές αρχές της οικολογίας. (Υπάρχει μάλιστα και όρος που το περιγράφει: green washing και αναφέρεται ακριβώς στην πρακτική επιχειρήσεων να παρουσιάζουν εσφαλμένα τα προϊόντα τους ως οικολογικά για να αυξήσουν τις πωλήσεις τους).
  7. Αγοράστε ντόπια προϊόντα και στηρίξτε την τοπική οικονομία. Οι μικροί παραγωγοί σε τέτοιες περιοχές προσφέρουν πιο αγνά προϊόντα και πιο φτηνά.
  8. Επικοινωνήστε με τους ντόπιους και ανταλλάξτε εμπειρίες και απόψεις. Μία από τις πιο σημαντικές πτυχές του οικοτουρισμού είναι η γνώση για τις τοπικές κοινωνίες και η γνωριμία με καινούριους ανθρώπους.
  9. Προσπαθήστε να μειώσετε όσο γίνεται το οικολογικό σας αποτύπωμα: χρησιμοποιείστε ήπια μέσα μεταφοράς (ποδήλατο, τραμ), αγοράστε γυάλινα μπουκάλια νερό αντί για πλαστικά, αναζητήστε κάδους ανακύκλωσης για τα σκουπίδια.
  10. Ακολουθήστε τις αρχές του οικοτουρισμού και όταν έχετε γυρίσει σπίτι. Η ανακύκλωση, η συμμετοχή στην προστασία του περιβάλλοντος ακόμα και η διάδοση του οικοτουρισμού σε φίλους και γνωστούς είναι βασικά βήματα.

Οικοτουρισμός στην Ελλάδα

Masticulture – Χίος

Δημιουργήθηκε από κατοίκους, συνεργάζεται με τοπικούς συλλόγους και φορείς και φέρνει σε επαφή τους επισκέπτες με τη ζωή του νησιού. Το γραφείο εναλλακτικού τουρισμού Masticulture στο χωριό Μεστά της Χίου, προτείνει έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο να περάσεις λίγες μέρες στο νησί. Διαμονή σε παραδοσιακά καταλύματα με μεσαιωνική αύρα, αγροτικές δραστηριότητες, πολιτιστικά μαθήματα και εργαστήρια, δραστηριότητες για παιδιά και συμμετοχή σε συλλογικές διαδικασίες των κατοίκων. Δείτε πως παράγεται η μαστίχα, πατήστε ξυπόλητοι σταφύλια, περπατήστε σε μονοπάτια, μαζέψτε ελιές, μάθετε τοπικούς χορούς και συνταγές και πάρτε μέρος σε πανηγύρια. Όλες οι δραστηριότητες οργανώνονται κατά κύριο λόγο σε συνεργασία με ντόπιους και ο επισκέπτης αντιμετωπίζεται όχι ως θεατής της «ζωής στο χωριό» αλλά ως πραγματικός συμμέτοχος. Το γραφείο προσφέρει και άλλες διευκολύνσεις, όπως έκδοση εισιτηρίων, ενοικίαση αυτοκινήτου και βέβαια διαμονή.

Info: Masticulture, Μεστά Χίου, 22710 76084, www.masticulture.com , Πεζοπορίες από Ευρώ 40, μάθημα μαγειρικής από 55 Ευρώ το άτομο

Σχίνος – Κεφαλλονιά

Τα κτίρια είναι βιοκλιματικά και φτιαγμένα με υλικά, όσο το δυνατόν πιο φιλικά προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Η φάρμα Σχίνος στο χωριό Χαβριάτα της Κεφαλλονιάς είναι ενεργειακά αυτόνομη με ενέργεια προερχόμενη από φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτρια. Τα οργανικά σκουπίδια γίνονται κομπόστ και όλα τα υπόλοιπα ανακυκλώνονται. Τα τζάκια είναι θερμοδυναμικά και η πισίνα χρησιμοποιεί θαλασσινό νερό. Όλα έγιναν όπως ακριβώς τα ονειρευόταν η οικογένεια που παράτησε την πόλη και γύρισε στο νησί. Ακόμα και τα παιδικά όνειρα, όπως το δεντρόσπιτο έγινε πραγματικότητα. Πεζοπορία ή ποδήλατο στη γη, βόλτα με ιστιοπλοϊκό σε ιστορικά σημεία του νησιού με τις απαραίτητες στάσεις για βουτιές και θέα του νησιού από ψηλά με πτήση με paramotor. Η περιπέτεια της γνώσης και της ανακάλυψης όμως δε σταματάει εδώ. Τρία τηλεσκόπια φέρνουν κοντά τα άστρα, ενώ προβολές ντοκιμαντέρ και η χαρτογράφηση του έναστρου ουρανού προστίθενται στις μοναδικές εμπειρίες. Μετά τη βόλτα στις βιολογικές καλλιέργειες, στα μποστάνια και στους κοντινούς βοσκούς, ακολουθεί γεύμα με φρέσκα και αγνά υλικά δίπλα από τον παραδοσιακό φούρνο. Το σπίτι χωράει 10 άτομα, έχει υποδομές για άτομα με ειδικές ανάγκες (στα οποία παρέχεται και έκπτωση) και τα κατοικίδια ζώα είναι ευπρόσδεκτα.

Info: Σχίνος, Χαβριάτα Κεφαλλονιάς, 26717 71049, www.skinos-ilivatos.gr , Από Ευρώ 600 ανά διανυκτέρευση μέχρι 15 Ιουλίου και Ευρώ 700 την υψηλή περίοδο

Έναγρον – Ρέθυμνο

Μικρά χαμηλά κτίρια, ανάμεσα σε κήπους και καλλιέργειες και ένα μικρό «χωριό» από δραστηριότητες και ασχολίες. Το Έναγρον έχει έκταση πάνω από 50 στρέμματα, όπου καλλιεργούνται αμπέλια και λαχανικά, ελιές, περιβόλια με οπωροφόρα δέντρα αλλά και ενδημικά φυτά της Κρήτης. Τα μονώροφα και διώροφα κτίρια έχουν χτιστεί με παραδοσιακό στυλ, με τη χρήση πέτρας και ξύλου και θυμίζουν γειτονιά χωριού. Η ορεινή περιοχή του Μυλοπόταμου είναι το κατάλληλο σκηνικό για να έρθετε σε επαφή με τη φύση και την παραδοσιακή ζωή της Κρήτης. Από τις πιο ενδιαφέρουσες δραστηριότητες που οργανώνονται στο Έναγρον είναι ο βοτανικός περίπατος: γνωριμία με περίπου σαράντα βότανα που υπάρχουν στην περιοχή, πολλά από τα οποία χρησιμοποιούμε στο φαγητό.Φροντίστε τα ζώα και τα πουλιά της φάρμας, μαγειρέψτε με την καθοδήγηση της ντόπιας μαγείρισσας και ψήστε στον παραδοσιακό φούρνο.

Info: Έναγρον, Αξός Ρεθύμνου, 28340 61611, www.enagron.gr , Από Ευρώ 68 το δίκλινο

Katalagari Country Suites – Ηράκλειο

Στο προσκήνιο η αμπελοφυτεμένη κοιλάδα των Πεζών και στο φόντο τα Λασηθιώτικα βουνά. Τα κρητικά αναγεννησιακά κτίρια του συγκροτήματος απολαμβάνουν μοναδική θέα. Κάνουμε βόλτα στον κήπο με τα βιολογικά κηπευτικά, παίρνουμε το χάρτη με τα οινοποιεία της περιοχής και με τα μονοπάτια, χρησιμοποιούμε τα mountain bikes και το απόγευμα χαλαρώνουμε με yoga και aqua aerobic στην πισίνα.Αργότερα μαγειρεύουμε με τοπικά προϊόντα και μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε τα κρητικά βότανα. Από το τηλεσκόπιο βλέπουμε τα αστέρια, καθώς σχεδιάζουμε τις εκδρομές της επόμενης μέρας. Στο Katalagari γίνεται ανακύκλωση υλικών και νερού, χρησιμοποιούνται λάμπες και συσκευές εξοικονόμησης ενέργειας, πιστοποιημένα οικολογικά είδη καθαριότητας και σύντομα θα φτιάχνεται και κομπόστ από τα οργανικά σκουπίδια.

Info: Katalagari Country Suites, Καταλαγάρι Ηρακλείου, 2810 753350, www.katalagaricountrysuites.com , Από Ευρώ 120 το δίκλινο

Οινοποιείο – Ικαρία

Η οικογένεια Καρίμαλη που λειτουργεί το κτήμα δεν έχει στο λεξικό της τη λέξη τουρίστας, παρά μόνο τη λέξη φιλοξενούμενος. Διαμονή, φαγητό και οινοποιείο σε μια πλαγιά στην ορεινή περιοχή του νησιού. Το πιο εντυπωσιακό είναι τα αναπαλαιωμένα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια. Όλα τα έπιπλα είναι φτιαγμένα από φυσικό ξύλο και συντηρούνται κερί και λάδι, τα σκεπάσματα είναι 100% βαμβακερά, ενώ το πρωινό είναι φτιαγμένο αποκλειστικά από προϊόντα της οικογένειας και ο καφές από fair trade. Κάνουμε μαθήματα μαγειρικής, περιήγηση στο βιολογικό αγρόκτημα και στις εγκαταστάσεις του οινοποιείου και ανακαλύπτουμε όλα τα μυστικά της ικαριώτικης μακροζωΐας. Ανακύκλωση υλικών και νερού, συλλογή βρόχινου νερού για πότισμα, υβριδικό σύστημα θέρμανσης με ηλιακή ενέργεια και βιομάζα ή ξύλο, κομποστοποίηση οργανικών αποβλήτων, φωτοβολταϊκά μέχρι και ηλεκτροκίνητο αυτοκίνητο χρησιμοποιούν οι ιδιοκτήτες στην προσπάθειά τους να σεβαστούν το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους.

Info: Οινοποιείο, Πηγή Εύδηλου Ικαρίας, 22750 31151, www.ikarianwine.gr , Από Ευρώ 120 για 2 άτομα

Οικοτουριστική Θάλασσα – Ιόνιο

Ο βιολόγος και ωκεανογράφος Βασίλης Ποδιάδης αποφάσισε να μεταδώσει το πάθος και τις γνώσεις του για τη θάλασσα και τους οργανισμούς της και σε άλλους. Κάθε Σάββατο απόγευμα τα πολυτελή και σύγχρονα σκάφη ξεκινούν από τις μαρίνες της Λευκάδας ή της Κέρκυρας. Μέσα σε 7 μέρες που διαρκεί η εκδρομή θα επισκεφθείτε τα νησιά του Ιονίου, θα δείτε δελφίνια, φυσητήρες, θαλάσσιες χελώνες ακόμα και φώκιες. Θα ακούσετε από το υδρόφωνο τα δελφίνια να επικοινωνούν μεταξύ τους, στο μικροσκόπιο θα δείτε το πλαγκτόν και στο τηλεσκόπιο τα αστέρια και το φεγγάρι. Θα κολυμπήσετε σε απρόσιτες από την ξηρά παραλίες και αν θέλετε θα μάθετε τους κανόνες της κατάδυσης, της υποβρύχιας φωτογράφησης αλλά και την τέχνη της ιστιοπλοΐας. Η ζωντανή θάλασσα είναι σημαντική για την ομάδα της Οικοτουριστικής Θάλασσας, η οποία σε συνεργασία με πανεπιστήμια και οργανισμούς συμμετέχει ενεργά σε ταξίδια και δράσεις που σκοπό έχουν την προστασία του θαλάσσιου κόσμου και την περιβαλλοντική εκπαίδευση και ενημέρωση.

Info: Οικοτουριστική Θάλασσα, 210 9653013, www.delphinus.gr , Τιμές κατόπιν συννενόησης

Advertisements